Planujesz Podróż do Macedonii Północnej? Sprawdź Wymagane Dokumenty i Spędź Urlop Bez Zmartwień!
Macedonia Północna, perła Bałkanów, z roku na rok zyskuje na popularności wśród polskich turystów. To kraj urzekający malowniczymi krajobrazami, bogatą historią i kulturą, a także niezwykłą gościnnością mieszkańców. Od imponujących szczytów górskich, przez krystalicznie czyste wody Jeziora Ochrydzkiego, po tętniące życiem miasta z zabytkowymi meczetami i cerkwiami – Macedonia Północna oferuje niezapomniane wrażenia. Jednak, aby móc w pełni cieszyć się urokami tego kraju, niezbędne jest odpowiednie przygotowanie formalne, zwłaszcza w kontekście dokumentów podróży.
W dobie dynamicznych zmian w przepisach międzynarodowych, a także rosnącej świadomości podróżniczej, kluczowe staje się dokładne zapoznanie się z wymogami wjazdowymi na długo przed planowanym wyjazdem. Pytanie „czy do Macedonii Północnej potrzebny jest paszport?” to jedno z najczęściej zadawanych przez Polaków. Odpowiedź jest złożona, ale niezwykle korzystna dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, oferując elastyczność w wyborze dokumentu. W tym kompleksowym przewodniku rozwiejemy wszelkie wątpliwości, przedstawiając szczegółowe wytyczne dotyczące dokumentów, wiz, zasad pobytu, a także praktycznych porad, które zapewnią Państwu spokojny i bezpieczny wypoczynek. Przygotujcie się na fascynującą podróż do serca Bałkanów, wolną od biurokratycznych przeszkód!
Paszport czy Dowód Osobisty? Szczegółowe Wymagania Wjazdowe dla Obywateli Polski do Macedonii Północnej
Dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej podróżujących do Macedonii Północnej otwiera się komfortowa perspektywa wyboru spośród kilku akceptowanych dokumentów tożsamości. Jest to znaczące ułatwienie, które odróżnia ten kraj od wielu innych poza Unią Europejską, gdzie paszport jest zazwyczaj jedynym akceptowanym dokumentem wjazdowym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, Polacy mogą przekroczyć granicę Macedonii Północnej, posługując się jednym z poniższych dokumentów:
* Paszport: Jest to najbardziej uniwersalny dokument podróży, akceptowany na całym świecie. Jego posiadanie zazwyczaj eliminuje wszelkie wątpliwości na granicy, a także jest niezbędne, jeśli planujecie dalsze podróże do krajów wymagających paszportu, które nie są częścią strefy Schengen czy Unii Europejskiej.
* Paszport tymczasowy: W sytuacjach nagłych, takich jak zgubienie paszportu regularnego tuż przed wyjazdem, lub gdy standardowy proces wydawania paszportu jest zbyt długi, paszport tymczasowy stanowi pełnoprawny dokument podróży. Pamiętajcie jednak, że jego okres ważności jest znacznie krótszy niż paszportu biometrycznego.
* Dowód osobisty: To właśnie ta opcja jest często powodem pytania „czy do Macedonii Północnej potrzebny jest paszport?”. I tak, z radością potwierdzamy, że polski dowód osobisty jest w pełni akceptowany jako dokument uprawniający do przekroczenia granicy Macedonii Północnej. Jest to wygodne rozwiązanie dla tych, którzy preferują podróżowanie z mniejszą liczbą dokumentów i cenią sobie kompaktowość dowodu osobistego.
Kluczowe Wymagania Dotyczące Ważności Dokumentów
Niezależnie od wybranego dokumentu, absolutnym priorytetem jest jego ważność. Macedońskie przepisy imigracyjne są w tej kwestii precyzyjne i należy je traktować z najwyższą uwagą, aby uniknąć nieprzyjemności na granicy.
Wymóg minimalnej ważności: Zarówno paszport, paszport tymczasowy, jak i dowód osobisty muszą być ważne przez minimum trzy miesiące od daty planowanego opuszczenia terytorium Macedonii Północnej. Oznacza to, że data wygaśnięcia dokumentu musi przypadać co najmniej trzy miesiące po ostatnim dniu Państwa pobytu w kraju.
Dlaczego ten wymóg jest tak ważny?
Przepis ten ma na celu zapewnienie, że podróżny będzie miał ważny dokument tożsamości na wypadek nieprzewidzianych okoliczności, takich jak choroba, wypadek, kwarantanna czy inne zdarzenia losowe, które mogłyby opóźnić jego powrót do kraju pochodzenia. Trzymiesięczny bufor bezpieczeństwa daje władzom Macedonii Północnej pewność, że w razie przedłużonego pobytu z ważnych przyczyn, podróżny nadal będzie posiadał legalny dokument.
Co w przypadku niewystarczającej ważności?
Próba przekroczenia granicy z dokumentem, który nie spełnia wymogu trzymiesięcznej ważności, może skutkować odmową wjazdu. Oznacza to konieczność natychmiastowego powrotu do kraju, co wiąże się nie tylko z utratą kosztów podróży, ale przede wszystkim z ogromnym stresem i rozczarowaniem. Dlatego kluczowe jest, aby na długo przed wyjazdem sprawdzić datę ważności swojego dokumentu i w razie potrzeby złożyć wniosek o nowy. Proces wydawania nowego paszportu lub dowodu osobistego może trwać kilka tygodni, a w szczycie sezonu nawet dłużej, więc nie warto zostawiać tego na ostatnią chwilę.
Paszport vs. Dowód Osobisty – Co Wybrać?
Decyzja, czy zabrać paszport, czy dowód osobisty, zależy od indywidualnych preferencji i planów podróży:
* Wybierz dowód osobisty, jeśli:
* Podróżujesz wyłącznie do Macedonii Północnej i nie zamierzasz przekraczać jej granic do innych państw wymagających paszportu.
* Cenisz sobie minimalizm i łatwość przenoszenia dokumentu – dowód osobisty jest mniejszy i bardziej poręczny.
* Twój pobyt nie przekracza dozwolonych 90 dni i masz pewność, że nie wystąpią okoliczności wymagające paszportu.
* Wybierz paszport, jeśli:
* Planujesz objazd po Bałkanach, a na Twojej trasie znajdują się kraje takie jak Albania, Kosowo, Serbia, czy Bośnia i Hercegowina, które (w zależności od obywatelstwa i aktualnych przepisów) mogą wymagać paszportu. Nawet jeśli dla Polaków dowód jest wystarczający do niektórych z nich, paszport zawsze daje większą swobodę i uniwersalność.
* Istnieje choćby minimalne prawdopodobieństwo, że będziesz potrzebować dokumentu tożsamości o szerszym spektrum akceptacji, np. w przypadku załatwiania spraw urzędowych lub bankowych poza Polską, gdzie dowód osobisty może nie być wystarczający.
* Cenisz sobie dokument, który jest powszechnie rozpoznawalny na świecie.
* Podróżujesz z dużą ilością sprzętu i masz bezpieczne miejsce na przechowywanie paszportu.
Warto również pamiętać, że w przypadku utraty dokumentu za granicą, uzyskanie tymczasowego dokumentu podróży w konsulacie może być nieco sprawniejsze, jeśli posiadamy kopię paszportu, a personel konsularny jest bardziej zapoznany z procedurami dotyczącymi paszportów niż dowodów osobistych w kontekście wydawania zastępczego dokumentu. Niemniej jednak, w obu przypadkach pomoc zostanie udzielona.
Podsumowując, elastyczność w wyborze dokumentu wjazdowego do Macedonii Północnej jest sporym udogodnieniem dla Polaków. Kluczowe jest jednak ścisłe przestrzeganie wymogów dotyczących ważności dokumentu. Dokładne przygotowanie w tym zakresie to pierwszy krok do udanej i bezstresowej podróży.
Wiza do Macedonii Północnej: Kiedy Jest Potrzebna, a Kiedy Możesz Podróżować Swobodnie?
Kwestia wizy jest często źródłem niepokoju dla podróżnych planujących wyprawy poza granice Unii Europejskiej. Na szczęście, dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, Macedonia Północna prowadzi bardzo liberalną politykę wizową, co znacząco ułatwia planowanie krótkoterminowych pobytów zarówno turystycznych, jak i biznesowych.
Brak Wymogu Wizowego dla Krótkich Pobytów
Dobra wiadomość jest taka, że obywatele Polski nie potrzebują wizy do Macedonii Północnej w przypadku pobytów krótkoterminowych. Oznacza to, że możecie Państwo swobodnie wjechać na terytorium Macedonii Północnej, posługując się ważnym paszportem lub dowodem osobistym, bez konieczności wcześniejszego ubiegania się o wizę w ambasadzie czy konsulacie.
Ten przywilej dotyczy pobytów o charakterze:
* Turystycznym: zwiedzanie, rekreacja, wypoczynek.
* Biznesowym: spotkania, konferencje, negocjacje (bez podejmowania zatrudnienia).
* Tranzytowym: przejazd przez terytorium Macedonii Północnej w drodze do innego kraju.
Graniczny czas pobytu bezwizowego: Maksymalny czas, przez jaki obywatel Polski może przebywać w Macedonii Północnej bez wizy, wynosi 90 dni w ciągu każdych 180 dni. Ta zasada jest analogiczna do tej obowiązującej w strefie Schengen i jest niezwykle ważna do zrozumienia. Oznacza to, że liczy się łączna liczba dni, jaką spędziliście w Macedonii Północnej w ciągu ostatniego półrocza (180 dni), niezależnie od liczby wjazdów i wyjazdów. Nie możecie po prostu wyjechać na jeden dzień i wrócić, aby „zresetować” licznik – licznik obejmuje cały 180-dniowy okres.
Przykład: Jeśli spędziliście w Macedonii Północnej 60 dni w styczniu i lutym, a następnie wróciliście do Polski, to wciąż macie do wykorzystania 30 dni pobytu bezwizowego w ciągu kolejnych 120 dni (do upływu 180 dni od pierwszego wjazdu). Po tym okresie „okno” się odnawia i możecie ponownie skorzystać z prawa do 90 dni pobytu.
Konsekwencje przekroczenia limitu pobytu: Przekroczenie dozwolonego limitu 90 dni pobytu bezwizowego jest traktowane jako naruszenie przepisów imigracyjnych i może prowadzić do poważnych konsekwencji. Mogą one obejmować:
* Grzywnę: Wysokość grzywny może być znacząca.
* Deportację: Wydalenie z kraju.
* Zakaz wjazdu: Nałożenie zakazu wjazdu do Macedonii Północnej na określony czas, co w przyszłości uniemożliwi Państwu legalne podróżowanie do tego kraju.
Dlatego niezwykle ważne jest, aby dokładnie monitorować długość swojego pobytu i w żadnym wypadku nie przekraczać dozwolonego limitu. W razie wątpliwości zawsze można skontaktować się z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych Macedonii Północnej (Sekcja ds. Cudzoziemców) lub Ambasadą RP w Skopje.
Kiedy Wiza Jest Konieczna?
Choć dla większości Polaków wiza nie jest wymagana, istnieją sytuacje, w których jej uzyskanie staje się obligatoryjne:
1. Długoterminowy Pobyt: Jeżeli Państwa pobyt w Macedonii Północnej ma trwać dłużej niż 90 dni w ciągu 180 dni, konieczne będzie ubieganie się o odpowiednią wizę długoterminową lub zezwolenie na pobyt. Dotyczy to osób planujących:
* Pracę: Zatrudnienie wymaga uzyskania pozwolenia na pracę i wizy pracowniczej.
* Studia: Podjęcie nauki w macedońskich placówkach edukacyjnych wymaga wizy studenckiej.
* Łączenie rodzin: Osoby, które chcą dołączyć do członka rodziny będącego obywatelem Macedonii Północnej lub posiadającego tam zezwolenie na pobyt, również muszą ubiegać się o odpowiednią wizę.
* Inne cele wymagające pobytu przekraczającego 90 dni.
2. Inne Obywatelstwa: Należy pamiętać, że polityka wizowa Macedonii Północnej jest odmienna dla obywateli różnych państw. Jeśli posiadacie Państwo inne obywatelstwo niż polskie, konieczne jest sprawdzenie indywidualnych wymagań wizowych dla tego konkretnego obywatelstwa. Informacje te można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych Macedonii Północnej lub poprzez kontakt z macedońską placówką dyplomatyczną w kraju Państwa pochodzenia.
Gdzie ubiegać się o wizę długoterminową?
Wnioski o wizy długoterminowe składa się w Ambasadzie Macedonii Północnej, która jest akredytowana na Polskę. Obecnie funkcję tę pełni Ambasada Macedonii Północnej w Warszawie. Wymagane dokumenty i procedury mogą się różnić w zależności od rodzaju wizy, dlatego zawsze należy skonsultować się bezpośrednio z ambasadą w celu uzyskania najbardziej aktualnych i precyzyjnych informacji. Zazwyczaj proces ten wymaga przedstawienia szeregu dokumentów, takich jak zaproszenie, dowód posiadania środków finansowych, ubezpieczenie zdrowotne, a także formularze aplikacyjne i opłaty konsularne.
Liberalna polityka wizowa Macedonii Północnej dla Polaków to ogromne ułatwienie. Pamiętając o zasadzie 90/180 dni i ewentualnych wymaganiach dla dłuższych pobytów, możecie Państwo bez przeszkód planować swoje podróże do tego fascynującego kraju.
Podróżowanie z Dziećmi i Małoletnimi: Niezbędne Dokumenty i Zgody Rodziców
Podróżowanie z dziećmi, choć pełne radości i niezapomnianych chwil, wymaga szczególnego przygotowania w kwestii dokumentacji. Przepisy dotyczące małoletnich, zwłaszcza tych przekraczających granice międzynarodowe, są zazwyczaj bardziej rygorystyczne niż w przypadku dorosłych, a ich celem jest ochrona nieletnich przed porwaniami rodzicielskimi i handlem ludźmi. Macedonia Północna, podobnie jak wiele innych krajów, stosuje te zasady z dużą pedanterią.
Indywidualne Dokumenty Podróży dla Każdego Dziecka
Wbrew popularnym niegdyś praktykom, kiedy dzieci mogły być wpisywane do paszportów rodziców, obecnie każde dziecko, niezależnie od wieku, musi posiadać własny, indywidualny dokument podróży. Dotyczy to również niemowląt i małych dzieci.
* Paszport lub dowód osobisty: Podobnie jak dorośli obywatele Polski, dzieci mogą podróżować do Macedonii Północnej na podstawie ważnego paszportu lub dowodu osobistego. Wymóg ważności dokumentu (minimum 3 miesiące od planowanej daty opuszczenia kraju) obowiązuje również w przypadku małoletnich. Należy upewnić się, że zdjęcie w dokumencie jest aktualne i odzwierciedla wygląd dziecka, co może być wyzwaniem w przypadku bardzo małych dzieci, których rysy twarzy szybko się zmieniają. Warto rozważyć odnowienie dokumentu, jeśli dziecko znacząco się zmieniło od czasu jego wydania.
Sytuacje Specjalne: Podróże bez Rodziców lub z Jednym z Rodziców
Największa ostrożność jest wymagana w przypadku, gdy dziecko podróżuje bez obojga rodziców lub tylko z jednym z nich. Władze graniczne Macedonii Północnej, jak i innych krajów, są szczególnie wyczulone na takie sytuacje, aby zapobiegać nielegalnemu uprowadzaniu dzieci.
1. Podróż z jednym z rodziców:
Jeśli dziecko podróżuje tylko z jednym z rodziców, zaleca się posiadanie pisemnej zgody drugiego rodzica. Choć przepisy macedońskie nie zawsze jasno i bezwzględnie egzekwują ten wymóg w każdej sytuacji (zwłaszcza jeśli rodzice są małżeństwem), to jej brak może skutkować opóźnieniami na granicy lub nawet odmową wjazdu, jeśli funkcjonariusz nabierze wątpliwości.
* Forma zgody: Zgoda powinna być sporządzona w formie pisemnej, najlepiej przetłumaczona na język angielski lub macedoński (tłumaczenie przysięgłe). Powinna zawierać:
* Dane osobowe obojga rodziców (imiona, nazwiska, numery dokumentów tożsamości).
* Dane osobowe dziecka (imię, nazwisko, data urodzenia, numer dokumentu podróży).
* Cel i okres podróży.
* Klarowne oświadczenie drugiego rodzica o zgodzie na podróż dziecka z jednym rodzicem.
* Podpis rodzica wyrażającego zgodę, najlepiej poświadczony notarialnie (choć często wystarcza zwykły podpis, notarialne poświadczenie zwiększa wiarygodność dokumentu).
* Numer telefonu kontaktowego do rodzica wyrażającego zgodę.
* Dodatkowe dokumenty: Warto mieć przy sobie odpis aktu urodzenia dziecka (może być również przetłumaczony), zwłaszcza jeśli nazwiska rodziców różnią się od nazwiska dziecka.
2. Podróż bez obojga rodziców (np. z dziadkami, opiekunami, wycieczką szkolną):
W tej sytuacji wymóg posiadania pisemnej zgody obojga rodziców (lub prawnych opiekunów) na podróż dziecka z inną osobą jest już praktycznie obligatoryjny i ściśle egzekwowany.
* Treść zgody: Dokument powinien zawierać te same elementy, co zgoda dla podróżującego rodzica, ale dodatkowo musi precyzyjnie określać dane osoby towarzyszącej dziecku (imię, nazwisko, numer dokumentu tożsamości).
* Poświadczenie: W tym przypadku zdecydowanie zaleca się, aby podpisy obojga rodziców były poświadczone notarialnie.
* Odpis aktu urodzenia: Również w tej sytuacji jest to dokument, którego posiadanie może okazać się pomocne.
3. Dzieci pod opieką prawną:
W przypadku dzieci będących pod opieką prawną, opiekunowie prawni muszą przedstawić dokumenty potwierdzające ich status oraz zgodę sądu (jeśli jest wymagana) na podróż dziecka za granicę.
Dodatkowe Porady
* Kopie dokumentów: Zawsze miejcie przy sobie skany lub kserokopie wszystkich dokumentów podróży dziecka i zgód rodzicielskich. Warto je przechowywać oddzielnie od oryginałów.
* Ubezpieczenie: Upewnijcie się, że dziecko posiada odpowiednie ubezpieczenie turystyczne i zdrowotne na czas pobytu w Macedonii Północnej.
* Numery alarmowe: Nauczcie starsze dzieci podstawowych numerów alarmowych i danych kontaktowych do rodziców/opiekunów.
* Wizyty w Ambasadzie/Konsulacie: W razie jakichkolwiek wątpliwości zawsze można skontaktować się z Ambasadą RP w Skopje lub konsulatem macedońskim w Polsce przed wyjazdem, aby upewnić się co do aktualnych i szczegółowych wymagań.
Staranne przygotowanie dokumentów dla małoletnich podróżników to gwarancja spokojnego przekroczenia granicy i zabezpieczenie przed niepotrzebnym stresem. Dzięki temu cała rodzina będzie mogła w pełni cieszyć się urokami Macedonii Północnej.
Meldunek i Inne Formalności: O Czym Jeszcze Musisz Pamiętać po Przyjeździe do Macedonii Północnej?
Po pomyślnym przekroczeniu granicy Macedonii Północnej, podróżny powinien pamiętać o kilku dodatkowych formalnościach i praktycznych aspektach, które zapewnią mu komfortowy i zgodny z lokalnym prawem pobyt. Najważniejszą z nich jest obowiązek meldunkowy.
Obowiązek Meldunkowy w Macedonii Północnej
Jednym z kluczowych przepisów, o którym często zapominają zagraniczni turyści, jest obowiązek meldunkowy. Zgodnie z macedońskim prawem, każdy cudzoziemiec przebywający na terenie Macedonii Północnej dłużej niż 24 godziny ma obowiązek zameldowania się w lokalnym urzędzie policji (Sekcja ds. Cudzoziemców) w ciągu 24 godzin od przekroczenia granicy.
Kto zazwyczaj załatwia meldunek?
* Obiekty noclegowe: Jeśli zatrzymujecie się Państwo w hotelu, motelu, hostelu, zarejestrowanym pensjonacie czy apartamencie przez biuro podróży, to obowiązek zameldowania leży po stronie właściciela obiektu. Personel hotelowy jest zazwyczaj bardzo dobrze zaznajomiony z tą procedurą i z reguły prosi o Państwa dokument tożsamości w celu wpisania danych do systemu meldunkowego. Upewnijcie się, że Państwa dane zostały przekazane władzom, choć w praktyce większość renomowanych obiektów noclegowych robi to automatycznie i sumiennie.
* Prywatne zakwaterowanie: Jeżeli planujecie pobyt u znajomych, rodziny, lub w niezarejestrowanym prywatnym apartamencie (np. wynajętym bezpośrednio od właściciela, który nie prowadzi działalności hotelarskiej), obowiązek zameldowania spoczywa na osobie, u której się Państwo zatrzymacie. To gospodarz powinien zgłosić Państwa pobyt na policji.
* Osoby wynajmujące samodzielnie: Jeśli wynajmujecie Państwo prywatne mieszkanie lub dom i nikt nie pośredniczy w zameldowaniu, musicie samodzielnie udać się do najbliższego komisariatu policji (Odelenie za stranci – Sekcja ds. Cudzoziemców) w rejonie miejsca zamieszkania i dokonać meldunku w ciągu 24 godzin. Należy mieć przy sobie dokument tożsamości i adres miejsca pobytu.
Po co ten meldunek?
Meldunek służy władzom do monitorowania ruchu osób na terytorium kraju oraz do celów bezpieczeństwa. Brak meldunku jest naruszeniem prawa i może skutkować:
* Grzywną: Wysokość grzywny może być znacząca.
* Problemami przy wyjeździe: W skrajnych przypadkach brak meldunku może opóźnić wyjazd z kraju lub skomplikować przyszłe podróże do Macedonii Północnej.
Zawsze warto zapytać w miejscu zakwaterowania, czy meldunek został dokonany. To proste pytanie może oszczędzić Państwu wiele kłopotów.
Waluta i Płatności
* Waluta: Oficjalną walutą Macedonii Północnej jest denar macedoński (MKD). W obiegu są banknoty o nominałach 10, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 denarów oraz monety (deni).
* Euro: W większych miastach i popularnych miejscowościach turystycznych, w niektórych sklepach, restauracjach czy hotelach, istnieje możliwość płacenia w euro. Zawsze jednak warto dopytać o kurs wymiany, który może być mniej korzystny niż w kantorze. Reszta wydawana jest zazwyczaj w denarach.
* Kantory i bankomaty: Kantory wymiany walut (menjačnica) są szeroko dostępne w miastach. Bankomaty również są powszechne i akceptują międzynarodowe karty płatnicze (Visa, MasterCard). Przed wyjazdem sprawdźcie Państwo opłaty za wypłaty z bankomatów i przewalutowanie w swoim banku.
* Płatności kartą: Płatności kartą są powszechne w większych sklepach, supermarketach, restauracjach i hotelach. W mniejszych miejscowościach, na targach czy w lokalnych sklepikach, często preferowana jest gotówka. Zawsze warto mieć przy sobie pewną ilość denarów na drobne wydatki.
Wskazówki Zdrowotne
* Woda pitna: Zaleca się picie wyłącznie wody butelkowanej lub przegotowanej. Woda z kranu w miastach jest teoretycznie zdatna do picia, jednak dla bezpieczeństwa i uniknięcia problemów żołądkowych, lepiej unikać jej spożywania.
* Higiena żywności: Zwracajcie uwagę na higienę w miejscach, gdzie spożywacie posiłki. Unikajcie jedzenia nieumytych owoców i warzyw.
* Apteki i pomoc medyczna: Apteki są dobrze zaopatrzone, a personel zna zazwyczaj język angielski. W przypadku poważniejszych problemów zdrowotnych, w większych miastach dostępne są prywatne kliniki, oferujące usługi na wysokim poziomie.
* Ubezpieczenie turystyczne: Pomimo posiadania Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), która zapewnia dostęp do podstawowych usług medycznych w Macedonii Północnej (na zasadach równych obywatelom Macedonii Północnej), zdecydowanie zaleca się wykupienie prywatnego ubezpieczenia turystycznego. EKUZ nie pokrywa kosztów transportu medycznego do Polski, leczenia w prywatnych placówkach czy akcji ratowniczych. Prywatne ubezpieczenie to gwarancja kompleksowej opieki i spokoju ducha.
Lokalne Przepisy i Kultura
* Język: Oficjalnym językiem jest język macedoński. W regionach z dużą mniejs